Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi Konusunda 6331 Sayılı Kanunda Yapılan Değişikliklerin Getirdiği Yenilikler

6331 Sayılı Kanunu’nun 30’un maddesi “ğ” bendinde “ğ) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile müştereken, büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve etkilerinin azaltılması için alınacak tedbirler, büyük endüstriyel kaza oluşabilecek işyerlerinin belirlenmesi ve sınıflandırılması, yeni kurulacak veya halen faaliyette bulunan işyerleri için büyük kaza önleme politika belgesi veya güvenlik raporunun hazırlanması, incelenmesi, güvenlik raporu olmaması durumunda işin durdurulması veya işin devamına izin verilmesi ve büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve etkilerinin azaltılmasına ilişkin diğer hususlar.” şeklinde yapılan değişiklikle;

1-En önemli yenilik, Güvenlik Raporlarının incelenmek üzere Bakanlığa gönderilme zorunluluğunun kaldırılmasıdır.

2- Diğer önemli yenilik ise Güvenlik Raporlarının incelenmesi ve tekrar incelenmesi sonucu kuruluşa verilen durdurma tedbirinin, sadece Güvenlik Raporu olmaması halinde uygulanacak şekilde düzenlenmesidir.

3- Diğer değişiklik ise Yönetmelik hazırlamaya yetkili kurumlar arasına AFAD ilave edilmiştir.

Yapılan bu değişikliklerin, kuruluş veya işletmecilere yansıması nasıl olacaktır?

1- Güvenlik Raporlarının Bakanlığa gönderilemeyerek işyerinde incelemesinin en önemli sonuçları şunlardır:

Bakanlıkta yapılan incelemede, raporun ilgili tebliğde belirtilen usul, esas ve tanımlanan formata uygunluğuna bakılabilmekte ve buna göre noksanlık bildirimi yapılmaktaydı. Mevcut durumda yapılacak incelemelerde ise, işyeri koşullarına(tesis, madde, kapasite, proses ve ekipman, GYS ) uygunluğunun incelenmesi de gündeme gelebilecektir.

Bakanlıkta yapılan incelemede, tespit edilen hususlar yazışma yoluyla tebliği edilmekte ve düzeltilmek üzere iade edilerek bu hususların giderilmesi sağlanmaktaydı. Mevcut durumda ise, yapılacak inceleme denetiminde, raporda belirtilen hususlar, uygulanan yöntem ve yararlanılan kaynaklar gibi birçok hususta işyeri yetkililerinden bilgi istenmesi gündeme gelecek, tespit edilen hususlar doğrudan işyeri yetkilerine iletilecektir.

Bu durumda, kuruluş yetkililerinin, raporda kullanılan tüm yöntem dâhil raporun tüm unsurlarına hâkim olması büyük önem arz etmektedir. Kaldı ki Güvenlik Raporu ve Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi incelemelerinden sonra her 2-4 yılda bir yapılacak GYS unsur denetimlerinde de bu husus sürekli gündeme geleceğinden, kuruluş yetkililerinin SEVESO’nun tüm sürecine hâkim olması gerektiği kaçınılmaz bir gerçek olarak karşımıza çıkmaktadır.

2- Güvenlik Raporlarının eksik ve yetersiz görülmesi durumunda işyerinde işin durdurulması idari tedbirinin kaldırılması işletmeci açısından çok olumlu bir gelişmedir. Ancak, raporda eksik bulunması ve öngörülen yasal süre içinde giderilmemesi, SEVESO kapsamında tanımlanan yüksek miktarda idari para cezasına muhatap olma ihtimalini gündeme getirmektedir. Ayrıca, bu konuda gerekli hassasiyeti göstermediği tespit ve kanaati oluşturan kuruluşlar için 6331 Sayılı Kanunun 25’inci maddesinde tanımlı “…büyük endüstriyel kazaların olabileceği işyerlerinde, risk değerlendirmesi yapılmamış olması durumunda iş durdurulur.” hükmü unutulmamalıdır.

3- Yönetmelik hazırlama yetkisi bulunan Kurumlar arasına AFAD’ın eklenmesi, özellikle AB ülkelerinde uygulamalara benzer olumlu bir gelişmedir. Ancak, eski Yönetmelikte AFAD-İl Afet Acil Durum Müdürlüklerince hazırlanması gereken  “Harici Acil Durum Planlarının Hazırlanması” yükümlülüğü kaldırıldığından, kuruluşun Dahili Acil Durum Planı yetersiz kaldığında uygulanabilecek Harici Acil Durum Planı ve Koordinasyonu belirsiz kalmıştır.

Aynı şekilde AFAD-İl Afet Acil Durum Müdürlüklerince “Birbirlerine Domino Etkisi Oluşturulabilecek Kuruluş Gruplarını” tayin edilmesi yükümlülüğü de kaldırıldığından, bu kuruluşlar arasında dâhili acil durum planlarındaki büyük bir kazanın oluşturacağı tüm tehlikelerin doğasının ve büyüklüğünün dikkate alınmasını sağlayacak şekilde uygun bilgi alışverişini sağlanması konusu belirsiz kalmıştır.